Hoe de EPEX Spot day-ahead markt werkt
De EPEX Spot is de Europese energiebeurs waar groothandelsprijzen voor elektriciteit worden bepaald. Het day-ahead segment is het grootste: elke dag rond 12:00 uur worden de elektriciteitsprijzen vastgesteld voor elk uur van de volgende dag. Dit levert 24 afzonderlijke prijzen op per dag.
In België schommelen deze prijzen sterk. Op een zonnige lentedag kan de middagprijs dalen tot €0,00 of zelfs negatief worden door overproductie van zonne-energie. Dezelfde avond kan de prijs stijgen tot €0,30 of hoger. Op winteravonden met weinig wind zijn prijzen boven €0,50/kWh geen uitzondering. Dit prijsverschil — de spread — is de basis van arbitrage.
Om te profiteren van deze prijzen heeft u een dynamisch energiecontract nodig bij een leverancier zoals Tibber, Frank Energie of Engie Flex. Met zo'n contract betaalt u per uur de werkelijke EPEX Spot-prijs, vermeerderd met vaste netkosten, accijnzen en een kleine marge van de leverancier. De netkosten zijn in België circa €0,08-€0,12/kWh (inclusief distributie, transmissie en heffingen), ongeacht de EPEX-prijs.
Hoe de SigenStor EMS dit automatiseert
Het energiemanagementsysteem (EMS) van de SigenStor is ingebouwd in de firmware van het apparaat. Elke dag na publicatie van de EPEX Spot-prijzen (rond 13:00) haalt het EMS de 24 uurprijzen voor de volgende dag op. Vervolgens berekent het een optimaal laad- en ontlaadschema op basis van meerdere variabelen:
- EPEX Spot-uurprijzen voor de komende 24 uur
- Weersvoorspelling: verwachte zonne-energieproductie per uur
- Verbruiksprofiel: geleerd uit historische data van uw huishouden
- Batterijstatus: huidige SOC, beschikbare capaciteit, temperatuur
- Minimale backup-SOC: door u ingesteld minimum voor noodstroom (bv. 20%)
- EV-laadplanning: indien gepland, wordt ook de EV-lading meegenomen
Het resultaat is een uurlijks schema dat exact bepaalt wanneer de batterij laadt (goedkope uren), wanneer de batterij ontlaadt naar het huis of het net (dure uren), en wanneer het systeem wacht (transitieperiodes). Dit schema wordt automatisch uitgevoerd — u hoeft niets te doen.
Een typische dag in de Belgische markt
Onderstaande tabel toont een realistisch dag-scenario op basis van gemiddelde EPEX Spot-prijzen in België (2025-2026 data).
| Tijdslot | EPEX Spot-prijs | SigenStor actie |
|---|---|---|
| 00:00 - 06:00 | €0,03 - €0,05/kWh | Batterij laadt van het net |
| 06:00 - 09:00 | €0,10 - €0,15/kWh | Zonnepanelen starten productie, verbruik uit batterij |
| 10:00 - 15:00 | €0,02 - €0,08/kWh | Zonnepiek: batterij laadt van zon, surplus naar net |
| 15:00 - 17:00 | €0,12 - €0,18/kWh | Transitieperiode, batterij houdt lading vast |
| 17:00 - 21:00 | €0,25 - €0,35/kWh | Avondpiek: batterij ontlaadt naar huis en net |
| 21:00 - 00:00 | €0,05 - €0,10/kWh | Dalperiode, batterij laadt opnieuw |
Wat hier gebeurt: het EMS laadt de batterij 's nachts wanneer de prijs het laagst is (€0,03-€0,05/kWh). Overdag laadt de batterij verder via zonnepanelen. Rond 17:00-21:00, wanneer de prijs het hoogst is (€0,25-€0,35/kWh), ontlaadt de batterij naar het huis en levert eventueel surplus terug aan het net. Het prijsverschil tussen laden en ontladen is de arbitragewinst.
Jaarlijkse besparingen: rekenvoorbeelden
De totale jaarlijkse besparing met een SigenStor bestaat uit twee componenten: zelfconsumptiebesparing en arbitragewinst.
Scenario: gezin met 10 kWh SigenStor
Uitgangspunten: jaarverbruik 5.000 kWh, zonnepanelen 6 kWp (circa 5.400 kWh/jaar productie), 10 kWh SigenStor, dynamisch energiecontract.
Zonder EMS-arbitrage (alleen zelfconsumptie)
- Zelfconsumptie zonder batterij: ~30% = 1.620 kWh
- Zelfconsumptie met batterij: ~75% = 4.050 kWh
- Extra zelfconsumptie door batterij: 2.430 kWh
- Vermeden netkost: 2.430 x €0,28 = ~€680/jaar
- Vermeden injectie (lage vergoeding vs eigen verbruik): ~€150-€220/jaar
- Totale zelfconsumptiebesparing: €800-€900/jaar
Met EMS day-ahead arbitrage (bovenop zelfconsumptie)
- Gemiddelde dagelijkse spread (dal vs piek): €0,15-€0,25/kWh
- Beschikbare batterijcapaciteit voor arbitrage: ~6-8 kWh/dag (na zelfconsumptie)
- Dagen met significante arbitragemogelijkheid: ~250-300/jaar
- Bruto arbitragewinst: 7 kWh x €0,20 x 275 dagen = ~€385/jaar
- Minus efficiëntieverlies (roundtrip ~92%): -€30
- Minus extra batterijdegradatie: verwaarloosbaar bij LFP met 10.000+ cycli
- Netto arbitragewinst: €200-€600/jaar (afhankelijk van marktvolatiliteit)
Totale jaarlijkse besparing
- Zelfconsumptiebesparing: €800-€900
- Day-ahead arbitrage: €200-€600
- Totaal: €1.000-€1.500/jaar met 10 kWh batterij
Terugverdientijd bij investering van ~€5.500 (10 kWh incl. installatie): circa 4-6 jaar.
Seizoensverschillen
De verhouding tussen zelfconsumptiebesparing en arbitragewinst verschilt sterk per seizoen.
Zomer (april-september): veel zonproductie, batterij laadt voornamelijk via zonnepanelen. De EPEX Spot-prijzen zijn overdag laag (soms negatief) door zonne-overschot. De avondpiek is minder uitgesproken. De zelfconsumptiebesparing is hoog, de arbitragewinst lager. Typisch: €80-€130/maand totaal.
Winter (oktober-maart): weinig zonproductie, batterij laadt voornamelijk van het net. De EPEX Spot-prijzen tonen grotere spreads: nachtprijzen kunnen dalen tot €0,01-€0,03/kWh terwijl avondprijzen stijgen tot €0,30-€0,50/kWh. De zelfconsumptiebesparing is laag, maar de arbitragewinst is significant hoger. Typisch: €60-€120/maand totaal.
Het netto-effect is dat de totale maandelijkse besparing het hele jaar door relatief stabiel blijft. Het EMS past automatisch de strategie aan: meer arbitrage in de winter, meer zelfconsumptie in de zomer.
Configuratie in de mySigen app
De day-ahead modus activeert u als volgt in de mySigen app:
- Open de mySigen app en ga naar Instellingen > Energiemanagement
- Selecteer Modus: Day-Ahead Optimalisatie (in plaats van standaard Zelfconsumptie of Handmatige TOU)
- Stel uw minimale backup-SOC in (aanbevolen: 15-20%). Dit is de ondergrens die het systeem nooit onderschrijdt, zodat u altijd noodstroomreserve heeft.
- Optioneel: stel een maximale laadprijs in. Het systeem laadt dan alleen van het net als de prijs onder uw drempel zit (bv. €0,08/kWh).
- Optioneel: koppel uw dynamisch energiecontract. De app herkent automatisch Tibber, Frank Energie en Engie Flex.
Na activering toont de app dagelijks het geplande laad-/ontlaadschema voor de komende 24 uur, inclusief de verwachte besparingen. U kunt dit schema op elk moment inzien maar niet handmatig overschrijven — het algoritme optimaliseert beter dan manuele interventie.
Meer details over de app-configuratie vindt u op onze pagina mySigen app instellen.
Vergelijking met Huawei EMS
De Huawei SUN2000 omvormer biedt via FusionSolar een Time-of-Use (TOU) sturing. U definieert handmatig tot 4 tijdsblokken met laad- of ontlaadprioriteit. Dit werkt goed als u een vast daluren/piekuren-contract heeft, maar het systeem past zich niet automatisch aan de dagelijks wisselende EPEX Spot-prijzen aan.
Voor echte day-ahead arbitrage met Huawei-apparatuur heeft u een extern platform nodig, zoals Home Assistant met de EMHASS-integratie, of een commercieel EMS-platform. Dit vereist een Raspberry Pi of vergelijkbare hardware, technische configuratie en onderhoud. Het werkt — wij hebben het bij meerdere klanten draaien — maar het is geen plug-and-play oplossing.
De SigenStor lost dit op door het EMS in de firmware te integreren. Geen extra hardware, geen configuratie, geen onderhoud. Het systeem start met day-ahead optimalisatie zodra u het activeert in de app. Dit is het belangrijkste technische verschil met de Huawei-oplossing. Lees onze volledige vergelijking SigenStor vs Huawei LUNA2000.
Belangrijke kanttekeningen
Eerlijkheid verplicht: day-ahead arbitrage is geen garantie op vaste inkomsten. De spreads variëren per dag, per seizoen en per jaar. Enkele realistische kanttekeningen:
- Niet elke dag biedt een significante spread. Op circa 60-80 dagen per jaar is de spread te klein voor rendabele arbitrage.
- De roundtrip-efficiëntie van de SigenStor is circa 92%. Van elke 10 kWh die u laadt, komt 9,2 kWh bruikbaar terug.
- Netkosten (distributie, transmissie) betaalt u bij elke kWh die u van het net afneemt, ongeacht de EPEX-prijs. Reken met circa €0,08-€0,12/kWh vaste netkosten.
- Bij lage marktvolatiliteit (weinig spreads) daalt de arbitragewinst. Dit gebeurde bijvoorbeeld in de zomer van 2025.
- De batterijdegradatie door extra cycli is bij LFP-cellen minimaal maar niet nul. Bij 10.000+ cycli specificatie is het effect verwaarloosbaar binnen de garantieperiode.